Cách kiểm tra địa chỉ IP khi dùng VPN

Một trang kiểm tra IP nhìn thấy địa chỉ công cộng mà kết nối của bạn dùng để đi ra Internet. Địa chỉ này khác với địa chỉ riêng trong mạng nhà như 192.168.x.x hoặc 10.x.x.x. RFC 1918 dành các dải địa chỉ riêng cho mạng nội bộ, nên nhìn thấy địa chỉ đó trong phần cài đặt WiFi không cho biết website bên ngoài đang thấy gì.

Khi VPN kiểu đường hầm hoạt động và định tuyến lưu lượng trình duyệt qua máy chủ trung gian, trang kiểm tra thường thấy IP của điểm ra thay vì IP công cộng của mạng gốc. Đây là dấu hiệu quan trọng, nhưng chưa đủ để kết luận mọi ứng dụng, mọi truy vấn DNS và cả IPv6 đều đi theo cùng đường.

Vị trí hiện bên cạnh IP chỉ là ước lượng từ cơ sở dữ liệu. Nó có thể trỏ đến thành phố đăng ký của nhà mạng hoặc trung tâm dữ liệu, không phải vị trí GPS của bạn. Hai trang kiểm tra có thể ghi thành phố khác nhau dù cùng một IP. Vì vậy, hãy so sánh địa chỉ và nhà mạng trước, đừng quá tập trung vào chấm ghim trên bản đồ.

Muốn bắt đầu từ nền tảng, xem VPN ở Nga hoạt động ra sao. Nếu chưa cài ứng dụng, dùng hướng dẫn theo từng thiết bị. Bài này tập trung vào cách đo và cách đọc kết quả, không khẳng định một dịch vụ an toàn chỉ dựa trên một màn hình “đã kết nối”.

1. Tạo mốc mạng gốc: tắt VPN, đóng VPN khác, mở một cửa sổ riêng tư rồi truy cập công cụ kiểm tra IP. Ghi IPv4, IPv6 nếu có, tên nhà mạng và thời điểm.
2. Kết nối: mở ứng dụng VPN, chờ trạng thái ổn định. Không chuyển WiFi sang dữ liệu di động trong lúc đo.
3. Tải lại hoàn toàn: quay lại trang kiểm tra, tải lại và so sánh địa chỉ. Nếu trình duyệt giữ dữ liệu cũ, mở tab riêng tư mới hoặc dùng thêm một công cụ độc lập.
4. Thử đúng ứng dụng: sau khi IP đổi, mở dịch vụ bạn cần dùng. IP đổi không có nghĩa mọi dịch vụ sẽ hoạt động, vì tài khoản và chính sách khu vực vẫn có thể tác động.
5. Lặp lại khi đổi mạng: chuyển từ WiFi sang 4G hoặc ngược lại có thể tạo phiên đường hầm mới. Kiểm tra lại thay vì dựa vào kết quả cũ.

Không cần công khai ảnh chụp chứa đầy đủ IP của bạn. Khi hỏi hỗ trợ, có thể che vài nhóm số, nhưng nên giữ lại quốc gia, nhà mạng và việc địa chỉ có thay đổi hay không. Nếu cần đối chiếu log lỗi, ghi cả giờ địa phương và múi giờ.

Thử bằng một trang là đủ cho bước đầu. Khi kết quả bất thường, dùng trang thứ hai để loại trừ bộ nhớ đệm hoặc lỗi của chính dịch vụ kiểm tra. Một công cụ hiển thị sai không làm thay đổi tuyến mạng thật, nhưng có thể dẫn bạn đến kết luận sai.

Nếu IP không đổi, trước tiên xem ứng dụng có thực sự được cấp quyền VPN hay không. Sau đó tắt kết nối, đóng ứng dụng, mở lại và thử một mạng khác. Trên máy tính, kiểm tra proxy hệ thống và tiện ích trình duyệt vì chúng có thể khiến một trình duyệt đi theo đường khác với phần còn lại của máy.

DNS chuyển tên miền như example.com thành địa chỉ mạng. Nếu truy vấn DNS vẫn gửi tới bộ phân giải của mạng gốc trong khi lưu lượng web đi qua VPN, nhà vận hành bộ phân giải có thể thấy tên miền được hỏi. Đây là vấn đề khác với việc trang web nhìn thấy IP nào.

RFC 8484 mô tả DNS over HTTPS, trong đó truy vấn DNS được gửi qua HTTPS và được mã hóa tới bộ phân giải đã chọn. DoH tăng bảo vệ trên đường truyền tới bộ phân giải, nhưng bộ phân giải đó vẫn xử lý truy vấn. Nó cũng có thể đi theo cài đặt riêng của trình duyệt, khác với DNS do ứng dụng VPN cung cấp.

Khi kiểm tra DNS, xem tên nhà vận hành và khu vực của các bộ phân giải được phát hiện. Một tên lạ chưa chắc là rò rỉ vì dịch vụ VPN có thể dùng DNS của bên thứ ba. Ngược lại, thấy đúng quốc gia mong muốn cũng không tự chứng minh toàn bộ truy vấn được bảo vệ. Cần đối chiếu tài liệu cấu hình và lặp phép thử.

Trình duyệt, hệ điều hành, phần mềm bảo mật và router đều có thể ảnh hưởng đường DNS. Nếu kết quả khác nhau giữa hai trình duyệt, kiểm tra cài đặt Secure DNS hoặc DoH của từng trình duyệt. Nếu chỉ một thiết bị lỗi trong cùng mạng, tập trung vào cài đặt thiết bị thay vì đổi máy chủ liên tục.

Sau khi thay đổi DNS, xóa bộ nhớ đệm có thể giúp phép thử phản ánh cấu hình mới, nhưng cách làm khác nhau theo hệ điều hành. Đừng chạy lệnh sao chép từ diễn đàn nếu không hiểu quyền mà lệnh yêu cầu. Khởi động lại trình duyệt hoặc thiết bị thường là bước ít rủi ro hơn.

WebRTC được dùng cho gọi thoại, gọi video và kết nối thời gian thực trong trình duyệt. Cơ chế ICE có thể dùng STUN để tìm địa chỉ công cộng và TURN để chuyển tiếp khi hai đầu không kết nối trực tiếp. Tài liệu MDN lưu ý rằng thông tin ứng viên ICE có thể làm lộ nhiều dữ liệu mạng hơn người dùng dự kiến.

Một bài kiểm tra WebRTC thường liệt kê địa chỉ mà trình duyệt thu thập trong quá trình tạo ứng viên. Trình duyệt hiện đại có nhiều biện pháp giảm lộ địa chỉ nội bộ, nên kết quả có thể là tên mDNS hoặc địa chỉ đã che. Không thấy địa chỉ riêng không có nghĩa mọi cuộc gọi WebRTC đều đi qua VPN.

Nếu công cụ hiển thị IP công cộng của mạng gốc trong khi IP web đã đổi, chụp kết quả và kiểm tra trên trình duyệt khác. Đóng các tiện ích can thiệp mạng, cập nhật trình duyệt và xem ứng dụng VPN có chế độ xử lý toàn bộ lưu lượng hay chỉ một số ứng dụng. Không cài tiện ích “chống leak” không rõ nhà phát triển.

Tắt WebRTC có thể làm hỏng cuộc gọi trong trình duyệt. Cách xử lý phù hợp phụ thuộc nhu cầu: người không dùng gọi web có thể hạn chế tính năng, còn người cần gọi nên ưu tiên cấu hình định tuyến đúng. Bài gọi video từ Nga về Việt Nam có quy trình đo chất lượng cuộc gọi mà không yêu cầu tắt WebRTC.